Chrońmy naszą jaktorowską historię i nasze zabytki bo jest ich tak mało! Dr Konstanty Skoryna – kim był i co po nim pozostało w Jaktorowie?

Idąc lub jadąc do pracy, do szkoły, po zakupy, do kościoła lub po prostu spacerując czasem umyka nam bo nie wiemy albo zapomnieliśmy, że tuż obok są piękne miejsca związane z ważnymi osobami, tworzącymi historię Jaktorowa. Takie miejsce jest właśnie w Chylicach-Kolonii przy ul. Ogrodowej 3, gdzie piękna zabytkowa architektura wkomponowana jest w zabytkowy park, z którego wychodzi piękna zabytkowa aleja lipowa, a wszystko to kiedyś należało do doktora Konstantego Skoryny – przedwojennego lekarza, który w trudnych czasach okupacji hitlerowskiej, za darmo leczył mieszkańców Jaktorowa i okolic.

Mając na celu:

• promowanie i ochronę walorów krajobrazowych, przyrodniczych i historycznych Jaktorowa,
• ochronę środowiska, ochronę zdrowia ludzi, ochronę dziedzictwa przyrodniczego,
• ochronę dziedzictwa kulturowego, zabytków,
• a szczególnie zachowanie istniejącego materialnego dziedzictwa związanego z dr Konstantym Skoryną,

działając w interesie publicznym, wyrażonym w art. 5 Konstytucji RP, który każe strzec dziedzictwa narodowego oraz zapewniać ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju, oraz art. 4-6 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ust. 7 Statutu – Stowarzyszenie Rozwoju Jaktorowa i Okolic złożyło Do Konserwatora Zabytków wniosek o wpisanie do rejestru zabytków – historycznego zespołu budowlanego wraz z zielenią, złożonego z: 2 budynków mieszkalnych, piwnicy oraz parku i alei drzew położonego przy ul. Ogrodowej 3 w Chylicach-Kolonii, należących dawniej do doktora Konstantego Skoryny i jego rodziny.

Doktor Konstanty Skoryna – zapomniana historia Jaktorowa

Za wpisaniem w/w obiektów do rejestru zabytków przemawia interes społeczny przejawiający się w tym, że wskazane obiekty są zabytkami, gdyż stanowią nieruchomość, są dziełem człowieka lub są związane z jego działalnością i są świadectwem minionej epoki (okresu okupacji niemieckiej), których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na wartość historyczną (budynki należące do lekarza dr Konstantego Skoryny, w których później mieściło się przedszkole, do którego uczęszczało wiele roczników mieszkańców Jaktorowa, a później przeniesiono tam w 1972 r. Gminną Bibliotekę Publiczną, była tam także siedziba harcerzy ZHP i miejscowego Związku Kombatantów), ma wartość artystyczną (detale snycerskie na elewacji) lub naukową (fragmenty konstrukcji zrębowej, tradycyjnej konstrukcji drewnianej). Ponadto to miejsce pamięta i mile z nostalgią wspomina wiele pokoleń Jaktorowian.

Źródło: „Z dziejów Jaktorowa i okolic 1425-2003”, Jerzy Gmurski.

Nieruchomość ta należała do dr. Konstantego Skoryny, który tu mieszkał w okresie międzywojennym i w czasie okupacji niemieckiej i jest związana z jego działalnością jako lekarza i społecznika i stanowi świadectwo minionej epoki (okresu okupacji niemieckiej). Dr Konstanty Skoryna był uznanym lekarzem, który wsławił się tym, że leczył za darmo mieszkańców Jaktorowa i okolic w okresie okupacji niemieckiej a on sam cieszył się wielkim szacunkiem a jego dom był oazą gdzie każdy chory i potrzebujący znajdował pomoc. Rodzina ta należała do elity, mogącej być wzorem dla innych. Tak pisze w swej książce pt. „Z dziejów Jaktorowa i okolic 1425-2003”, historyk p. Jerzy Gmurski: „Niestety ta powszechnie szanowana życzliwa mieszkańcom Jaktorowa rodzina została po II wojnie światowej poddana wielu szykanom nie tylko przez władze, ale niestety również przez miejscowy element, szczególnie różnych młodzieżowych aktywistów partyjnych. Skorynowie byli okradani, i często bici – wszystko to działo się w majestacie komunistycznego bezprawia. Wówczas Skorynowie obawiając się o swoje życie postanowili opuścić posiadłość. Takie postępowanie wobec tej rodziny było zaplanowane. Władze przyzwalały, a najprawdopodobniej były inspiratorem chuligańsko-przestępczych ekscesów młodzieżowych komunistycznych aktywistów, licząc – w czym zresztą się nie pomylili, że rodzina ta sama się wyprowadzi. Konstanty i Olga Skorynowie opuścili Polskę i osiedlili się w Czechosłowacji. Konstanty zmarł w 1962 r., jego żona Olga w 1964 roku. Pochowani są na cmentarzu w Bratysławie. Syn Stanisław dr medycyny był pracownikiem naukowym Uniwersytetu w Montrealu. Posiadłością zainteresowani byli już inni…”

Jego osoba była wybitną osobistością dla lokalnej społeczności Jaktorowa i okolic a miejsce jego zamieszkania i pracy wymaga objęcia ochroną i opieką w celu zachowania dla przyszłych pokoleń. Zachowanie tego miejsca związanego z tą osobą leży w interesie społecznym Jaktorowa i okolic.

Cześć jego Pamięci!

Źródło: „Z dziejów Jaktorowa i okolic 1425-2003”, Jerzy Gmurski.

Historyczny zespół budynków, park i aleja – ostatnie pamiątki po dr Konstantym Skorynie

Dnia 7 listopada 2025 r. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków w Warszawie wydał postanowienie w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków historycznego zespołu budowlanego wraz z zielenią, złożonego z 2 budynków mieszkalnych, piwnicy oraz parku i alei drzew położonego przy ul. Ogrodowej 3 w Chylicach-Kolonii, należących dawniej do dr Konstantego Skoryny i jego rodziny, w skład których wchodzą:

1. dawny budynek mieszkalny – w stylu podobnym do „dworku” dr Konstantego Skoryny i jego rodziny, murowano-drewniany pięcio-osiowy z drewnianymi gankami od strony południowej i od strony północnej, zdobiony bogatą dekoracją snycerską, będącą świadectwem kunsztu międzywojennych rzemieślników i dziełem architektury i budownictwa obszarów podmiejskich Mazowsza Zachodniego. Zwany jest „Skorynówką”. Budynek ten patrząc na detal snycerski – nawiązuje nieco do stylu „świdermajer”, który rozwinął się w okolicy Otwocka ok. 60 km od Jaktorowa po drugiej stronie Wisły, na zach. od Warszawy. Jest unikalnym przykładem tego typu architektury w naszej okolicy. W budynku tym, po tym jak w przykrych okolicznościach opuściła go rodzina dr Konstantego po II wojnie światowej, mieściło tu kolejno: przedszkole, do którego uczęszczało wielu mieszkańców Jaktorowa, a w 1972 r. przeniesiono tu Gminną Bibliotekę Publiczną, była tu także siedziba harcerzy ZHP i miejscowego Związku Kombatantów. Wiele pokoleń Jaktorowian pamięta i pięknie wspomina to miejsce,  

Źródło: „Z dziejów Jaktorowa i okolic 1425-2003”, Jerzy Gmurski.

2. budynek mieszkalny pomocniczy „służbówka”, stojący obok “skorynówki” – budynku dr K. Skoryny, murowany, parterowy z poddaszem, którego biała elewacja zdobiona jest gzymsami ceglanymi, szczytowa ściana – murowanym pinaklem a okna zdobione dodatkowo obramieniami. Ten budynek jest także unikalnym przykładem tego typu architektury na zachód od Warszawy, szczególnie na terenach wiejskich z tamtego okresu.

3. budowla piwnicy, świadectwo dawnej techniki przechowywania żywności gdy nie istniały lodówki.

4. zabytkowy park, otaczający zabudowania i budynek dr K. Skoryny, składający się m.in. z kilkunastu okazałych drzew gatunków: świerk pospolity, modrzew europejski, jesion wyniosły, grab zwyczajny, potężny podwójny wiąz szypułkowy (o obwodzie 200+240=440 cm kwalifikujący się na pomnik przyrody), dąb szypułkowy, brzozy brodawkowatej, kasztanowiec zwyczajny oraz wielu gatunków krzewów: bez czarny, leszczyna, śliwa wiśniowa, głóg sp, czeremcha pospolita, dzika róża – stanowiących piękną formą historycznej urządzonej zieleni wysokiej, średniej i niskiej oraz pozostałości ogrodu, w którym dominowały paprocie. Być może dlatego pobliska ulica otrzymała nazwę “Ogrodowa”.

5. zabytkowa aleja drzew rosnących przy starej drodze prowadzącej do posesji dr K. Skoryny od strony Grodziska Maz. składa się z kilkudziesięciu drzew: lip drobnolistnych, kasztanowców, wiązów szypułkowych, dębów szypułkowych (w tym jednego o obwodzie pnia ponad 300 cm kwalifikującego się na pomnik przyrody). Aleja ta stanowi piękną formę historycznej urządzonej zieleni wysokiej, upiększającej krajobraz tej części Jaktorowa a rosnąca między ul. Warszawską a ogrodzeniem ZSP w Jaktorowie za pasem zieleni składającej się z młodych drzew widocznych z jezdni.