Dobrzy włodarze i samorządowcy dbają o zabytki a zabytki pięknieją

Ustawowym obowiązkiem gmin a także ich władz – wójtów/burmistrzów/prezydentów miast i rad gmin jest – „ochrona zabytków i opieka nad zabytkami”, i  „zieleni gminnej i zadrzewień”, tak stanowi art. 7 ust. 1 pkt. 9 i 12 ustawy o samorządzie gminnym. Oto jak o zabytki dbają włodarze i samorządowcy z bliskiego i nieco dalszego sąsiedztwa Jaktorowa.

W tym roku Parafia Jaktorów otrzymała ok. 2 mln zł dotacji na renowację zabytkowego kościoła parafialnego p.w. św. Stanisława BM i aktualnie trwają prace remontowe i konserwatorskie. Dotacji udzielił Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków w Warszawie, ten sam który wydał po-stanowienie w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie zabytków po dr. Konstantym Skorynie. Jak widać na remont/konserwację zabytku można otrzymać dużą dotację i z jej pomocą remontować je na dużą skalę dla dobra publicznego i dla mieszkańców.

Zdjęcie zabytkowego kościoła p.w. św. Stanisława B.M. w Jaktorowie. Foto XI 2025 ©: TKLJ

Świetnie o zabytki dba Grodzisk Maz., gdzie burmistrz Grzegorz Benedykciński zakupił w 2014 r. zabytkową willę Niespodzianka (którą w 2010 r. ktoś podpalił a stan techniczny był tak zły że groziła jej rozbiórka) przeprowadził jej gruntowny remont a po 3 latach ulokował tam Salę Ślubów i Centrum Plastyczne a obok na tej samej działce zbudował nowy Ratusz. To świetny przykład „zrównoważonego rozwoju” jak „nowe” współistnieje ze „starym” (zabytkowym). Burmistrz uratował zabytek a Grodzisk ma perełkę architektoniczną upiększającą centrum miasta.

Zdjęcie zabytkowej Willi Niespodzianka w Grodzisku Maz. Foto XI 2025 ©: TKLJ

Zabytki chroni też Miasto i Gmina Wiskitki, które obecnie rewitalizuje budynki Starego Młyna w centrum miasta Wiskitki przy rynku na obiekt muzealno-kulturalny. Na tę inwestycję burmistrz pozyskał wsparcie finansowe z CPK w wysokości 7 mln zł.

Zdjęcie zabytkowego Młyna w Wiskitkach podczas remontu. Foto XI 2025 ©: TKLJ

O zabytki dba też Samorząd Miasta Milanówka, który zakupił w 2007 r. zabytkową willę „Walerię” (należąca do rzeźbiarza Jana Szczepkowskiego) od prywatnych właścicieli, pozyskał 2 dotacje na ok. 8,5 mln zł, przeprowadził jej rewitalizację i przeniósł tam w 2025 r. Centrum Kultury i dobywają się tam koncerty i wystawy. Co więcej corocznie Rada Miasta Milanówka w budżecie gminy rezerwuje środki na dotacje dla właścicieli zabytków na ich remonty.

Zdjęcie zabytkowej willi Waleria w Milanówku po remoncie. Foto XI 2025 ©: TKLJ

Również Samorząd Miasta Żyrardowa dba o zabytki – przeprowadził remont zabytkowego „Kantoru” z udziałem środków m.in. z RPO Woj. Maz. „Jessica 2” – ok. 17 mln zł, który to remont wygrał w konkursie „Renowacja Roku Zabytków Mazowsza” w 2022 r. i jest to wielki sukces Prezydenta Lucjana Krzysztofa Chrzanowskiego, dzięki któremu udało się ten zabytek uratować. W 2024 r. przeniósł się do tego budynku Urząd Miasta.

Zdjęcie zabytkowego Kantora w Żyrardowie po remoncie. Foto XI 2025 ©: TKLJ

Godnym pochwały jest też przykład Zespołu Szkół Publicznych w Międzyborowie, gdzie obok nowego pięknego piętrowego budynku współczesnej szkoły wśród sosen stoi zabytkowy ale nadszarpnięty nieco „zębem czasu” budynek starej szkoły podstawowej i nikt z Dyrekcji nie myśli o jego rozbiórce ani wycince drzew. Jak widać – jak się chce i ma się mądre kierownictwo to można chronić zabytki i drzewa – loklane dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze.

Zdjęcie zabytkowej starej Szkoły Podstawowej stojącej koło nowego Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Międzyborowie. Foto XI 2025 ©: TKLJ

Okoliczne samorządy: Grodziska Maz., Milanówka, Żyrardowa pokazały, że jak się ma dobrych włodarzy to zabytki nie są wyburzane a remontowane i rewitalizowane a dzięki temu zabytki te upiększają swoje miasta i gminy. I tak powinno się dbać o zabytki w gminie Jaktorów. Włodarz Jaktorowa powinien uczy się tego od włodarzy okolicznych gmin.

Zabytki to cenne elementy lokalnej tożsamości i należy chronić i opiekować się nimi a nie rozbierać je!

Ustawowym obowiązkiem gminy a także ich władz – wójta i rady gminy jest – „ochrona zabytków i opieka nad zabytkami”, i  „zieleni gminnej i zadrzewień”, tak stanowi art. 7 ust. 1 pkt. 9 i 12 ustawy o samorządzie gminnym. W obecnej sytuacji gdy przez gminę Jaktorów ma przebiegać infrastruktura towarzysząca do CPK to każdy zabytek jest ważny i cenny bo może pomóc bronić się przed niechcianą i uciążliwą infrastrukturą do CPK. To dzięki zabytkowemu Pałacowi w Drzewiczu – wieś ta i okoliczny teren został uratowany przed infrastrukturą CPK i wywłaszczeniami.

Ogromne dotacje na zabytki – do pozyskania

W perspektywie 2021-27 przewidziano ok. 7 mld. zł na kulturę (w tym zabytki), do tego dochodzi ok. 1,6 mld zł z programów transgranicznych Interreg. Ponadto szereg programów krajowych takich jak „Ochrona Zabytków 2025”, mają budżet rzędu ponad 200 mln zł.

Dotacje na zabytki już pozyskane

Dotacje na ratowanie lokalnych zabytków udziela samorządom także corocznie Sejmik Województwa Mazowieckiego w ramach programu „Mazowsze dla zabytków”, który ostatnio wsparł 137 inwestycji na łączną kwotę ponad 14 mln zł, a dotacje otrzymały zabytki z naszego powiatu grodziskiego:

• W Milanówku: Urząd Miasta Milanówka na odtworzenie pracowni Jana Szczepkowskiego w Willi Waleria w Milanówku, Kościół św. Jadwigi Śląskiej na remont dachu, właściciel willi „Ostromir” na konserwację i restaurację stolarki okiennej i drzwiowej,
• W Mieście Ogrodzie Podkowa Leśna na konserwację kapliczki przydrożnej oraz Muzeum Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów w Stawisku na konserwację stolarki okiennej, 
• W Baranowie – Fundacja Logart ma remont elewacji i odtworzenie tynków wewnętrznych w Dworze w Kaskach.

(źródło: Grodzisknews.pl, 31-08-2024)

Warto przypomnieć tu słowa marszałka Józefa Piłsudskiego:

„Kto nie szanuje swej przeszłości, nie zasługuje na szacunek teraźniejszości i nie ma prawa do przyszłości”.